اگر در روزهای اخیر خبرهای پلی‌استیشن را دنبال کرده باشید، احتمالاً شنیده‌اید که «سونی قانون جدیدی گذاشته و کاربران باید هر ۳۰ روز یک‌بار لایسنس بازی‌هایشان را تأیید کنند». این خبر باعث شد خیلی از کاربران تصور کنند اگر کنسولشان یک ماه به اینترنت وصل نشود، بازی‌های دیجیتالی که خریده‌اند قفل یا حذف می‌شوند.
اما اصل ماجرا دقیقاً این نیست. سونی بعداً توضیح داد که برای خریدهای دیجیتال جدید، یک بررسی آنلاین اولیه انجام می‌شود تا واقعی‌بودن خرید و اعتبار لایسنس تأیید شود و پس از تکمیل این بررسی، کاربر قانونی مجبور نیست هر ۳۰ روز دوباره لایسنس بازی را تمدید کند.
بااین‌حال، این تغییر یک موضوع بی‌اهمیت هم نیست. سیستم جدید می‌تواند برای اکانت‌های هکی، اکانت‌های ریفاندی و پلاس‌های نامعتبر دردسر بزرگی ایجاد کند؛ چون در این نوع اکانت‌ها معمولاً معلوم نیست بازی یا اشتراک دقیقاً با چه روشی تهیه شده و آیا لایسنس واقعاً معتبر است یا نه.
ماجرای لایسنس ۳۰ روزه از کجا شروع شد؟
بعد از یکی از تغییرات نرم‌افزاری و امنیتی پلی‌استیشن، تعدادی از کاربران و بررسی‌کنندگان متوجه شدند که بعضی خریدهای دیجیتال جدید روی PS4 و PS5، تاریخ انقضا یا شمارش معکوس ۳۰ روزه نشان می‌دهند. همین موضوع باعث شد این برداشت شکل بگیرد که سونی یک سیستم DRM جدید راه انداخته و همه باید حداقل ماهی یک‌بار کنسولشان را آنلاین کنند.
DRM یا «مدیریت حقوق دیجیتال» سیستمی است که بررسی می‌کند یک بازی، برنامه یا محتوای دیجیتال با مجوز معتبر استفاده می‌شود یا نه. وقتی یک بازی را از PlayStation Store می‌خرید، در واقع یک مجوز دیجیتال برای اجرای آن روی اکانت و کنسول خود دریافت می‌کنید.
پس از بالاگرفتن نگرانی‌ها، سونی توضیح داد که خریدهای دیجیتال جدید به یک بررسی آنلاین نیاز دارند تا لایسنس بازی تأیید شود؛ اما بعد از انجام این بررسی، تأیید مجدد در هر ۳۰ روز لازم نیست. به زبان ساده، آن عدد ۳۰ روز بیشتر به مرحله موقت تأیید خرید مربوط بود، نه اینکه بازی قانونی شما هر ماه منقضی شود.
بنابراین جمله «تمام بازی‌های پلی‌استیشن هر ۳۰ روز قفل می‌شوند» درست نیست. بازی قانونی بعد از تأیید نهایی همچنان قابل استفاده است، مگر اینکه مشکل دیگری مانند ریفاندشدن خرید، مسدودشدن اکانت، پایان اشتراک پلاس یا تغییر وضعیت Console Sharing به وجود بیاید.
سیستم تأیید لایسنس چه کاری انجام می‌دهد؟
وقتی کنسول به شبکه PlayStation Network متصل می‌شود، سرورهای سونی می‌توانند بررسی کنند که:
بازی با همان اکانتی خریداری شده که ادعای مالکیت آن را دارد؛
پرداخت خرید موفق بوده و بعداً برگشت نخورده است؛
لایسنس بازی باطل یا محدود نشده است؛
اکانت به دلیل تقلب، سرقت، پرداخت مشکوک یا نقض قوانین مسدود نشده است؛
اشتراک PlayStation Plus همچنان فعال است؛
بازی موردنظر هنوز در کاتالوگ Extra یا Premium قرار دارد؛
قابلیت Console Sharing and Offline Play روی کنسول مجاز فعال شده است.
اگر همه‌چیز قانونی و معتبر باشد، این بررسی برای کاربر عادی مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. اما اگر خرید باطل شده باشد یا کنسول دیگر اجازه استفاده از لایسنس آن اکانت را نداشته باشد، ممکن است کنار بازی علامت قفل ظاهر شود و بازی اجرا نشود.
طبق راهنمای رسمی پلی‌استیشن، هنگام قفل‌شدن یک بازی باید ابتدا وارد همان اکانتی شوید که بازی با آن خریداری شده، وضعیت خرید و اشتراک را بررسی کنید، Console Sharing را فعال نگه دارید و در صورت نیاز از گزینه Restore Licenses استفاده کنید. کاربر یک اکانت هکی معمولاً به اطلاعات و مدارک لازم برای انجام این مراحل دسترسی واقعی ندارد.
چرا این تغییر برای اکانت‌های هکی خطرناک‌تر است؟
در اکانت قانونی، بازی با یک روش پرداخت معتبر خریداری شده و مالکیت اکانت مشخص است. اگر مشکلی پیش بیاید، صاحب اکانت به ایمیل اصلی، اطلاعات امنیتی، سابقه تراکنش‌ها و مدارک پرداخت دسترسی دارد و می‌تواند موضوع را از پشتیبانی سونی پیگیری کند.
اما در اکانت هکی، خریدار معمولاً مالک اصلی اکانت نیست. ممکن است اکانت سرقت شده باشد، اطلاعات ورود آن بدون اجازه صاحب اصلی فروخته شده باشد یا بازی با کارت بانکی و روش پرداخت مشکوک خریداری شده باشد.
این اکانت‌ها ممکن است هنگام تحویل کاملاً سالم به نظر برسند. بازی دانلود می‌شود، چند روز یا حتی چند ماه اجرا می‌شود و خریدار تصور می‌کند خرید خوبی انجام داده است. مشکل زمانی شروع می‌شود که یکی از اتفاق‌های زیر رخ دهد:
صاحب اصلی متوجه سرقت اکانت شود و رمز آن را تغییر دهد؛
تأیید دومرحله‌ای یا Passkey روی اکانت فعال شود؛
صاحب اکانت تمام دستگاه‌های ناشناس را غیرفعال کند؛
پرداخت بازی به دلیل سرقتی یا نامعتبر بودن برگشت بخورد؛
خریدار اصلی از سونی درخواست ریفاند کند؛
سونی رفتار غیرعادی اکانت را شناسایی و آن را محدود کند؛
فروشنده همان اکانت را به افراد دیگری بفروشد و ظرفیت کنسول شما از دست برود.
در اولین بررسی آنلاین بعد از چنین اتفاقی، ممکن است لایسنس بازی دیگر معتبر شناخته نشود. نتیجه معمولاً قفل‌شدن بازی یا ازدست‌رفتن کامل دسترسی به اکانت است.
نکته مهم اینجاست که خریدار اکانت هکی معمولاً نمی‌تواند از پشتیبانی پلی‌استیشن کمک بگیرد. پشتیبانی برای بازیابی اکانت ممکن است اطلاعاتی مانند ایمیل اولیه، تاریخ تولد ثبت‌شده، شماره سریال اولین کنسول، سابقه پرداخت یا شماره تراکنش را درخواست کند. این اطلاعات در اختیار مالک اصلی است، نه کسی که اکانت را از یک فروشنده ناشناس خریده است.
پلاس هکی چه مشکلاتی پیدا می‌کند؟
پلی‌استیشن پلاس با بازی خریداری‌شده دائمی تفاوت دارد. برای استفاده از مزایای پلاس، اشتراک اصلی باید فعال باشد. سونی در راهنمای رسمی خود هم تأکید کرده که اگر یک بازی از طریق PlayStation Plus دریافت شده، فعال‌بودن اشتراک باید بررسی شود.
در پلاس هکی معمولاً یکی از این حالت‌ها وجود دارد:
اشتراک روی یک اکانت سرقتی فعال شده است؛
هزینه اشتراک با روش پرداخت مشکوک یا غیرمجاز پرداخت شده است؛
یک اکانت به تعداد زیادی کاربر فروخته شده است؛
فروشنده Console Sharing را مرتب بین کنسول‌های مختلف جابه‌جا می‌کند؛
مدت واقعی اشتراک با چیزی که به خریدار گفته شده تفاوت دارد؛
مالک اصلی رمز را تغییر می‌دهد یا دستگاه‌ها را غیرفعال می‌کند.
در این شرایط ممکن است پلاس مدتی کار کند، اما هیچ تضمینی وجود ندارد تا پایان مدت وعده‌داده‌شده فعال بماند. اگر اشتراک لغو شود، پرداخت برگشت بخورد یا اکانت از کنسول خارج شود، امکانات پلاس و بازی‌های وابسته به آن قفل می‌شوند.
بازی‌های کاتالوگ Extra و Premium نیز مالکیت دائمی ایجاد نمی‌کنند. حتی در یک اشتراک کاملاً قانونی، اگر بازی از کاتالوگ خارج شود دیگر قابل اجرا نیست؛ چه رسد به یک پلاس هکی که اصل اشتراک آن هم قابل اعتماد نیست.
آیا آفلاین‌کردن کنسول جلوی قفل‌شدن را می‌گیرد؟
یکی از توصیه‌های رایج فروشندگان اکانت هکی این است که بعد از نصب بازی، اینترنت کنسول را قطع کنید و هیچ‌وقت وارد اکانت نشوید. این روش شاید در بعضی شرایط بررسی لایسنس را برای مدتی عقب بیندازد، اما راه‌حل مطمئن و دائمی نیست.
با آفلاین‌کردن کنسول، کاربر بخشی از مهم‌ترین امکانات پلی‌استیشن را از دست می‌دهد:
بازی آنلاین و مولتی‌پلیر؛
آپدیت بازی‌ها و بسته‌های اصلاحی؛
دانلود محتوای جدید و DLC؛
فضای ابری ذخیره بازی‌ها؛
فروشگاه پلی‌استیشن؛
بازی‌هایی که برای اجرا به اتصال اینترنت نیاز دارند؛
امکانات آنلاین PlayStation Plus.
علاوه بر این، با اولین اتصال دوباره کنسول به اینترنت، وضعیت اکانت و لایسنس‌ها می‌تواند مجدداً بررسی شود. بنابراین آفلاین‌ماندن مشکل اکانت نامعتبر را حل نمی‌کند؛ فقط زمان مشخص‌شدن آن را عقب می‌اندازد.
این سؤال هم مطرح است که آیا منطقی است برای استفاده از یک اکانت ارزان، کنسول چند ده میلیون تومانی را از اینترنت و امکانات اصلی آن محروم کنیم؟ آن هم در شرایطی که حتی آفلاین‌بودن نیز تضمین همیشگی برای اجرای بازی ایجاد نمی‌کند.
اکانت قانونی ظرفیتی هم با اکانت هکی فرق دارد
نباید هر اکانتی را که روی کنسول دیگری فعال می‌شود، هکی بدانیم. اکانت قانونی ظرفیتی با خرید واقعی بازی ساخته می‌شود و استفاده از آن بر اساس قابلیت‌های رسمی Primary PS4 یا Console Sharing and Offline Play در PS5 انجام می‌شود.
سونی به‌صورت رسمی اجازه می‌دهد Console Sharing and Offline Play روی یک دستگاه PS5 فعال باشد. کاربران دیگر همان کنسول می‌توانند بازی‌های خریداری‌شده و بخشی از مزایای پلاس اکانت اصلی را استفاده کنند. محدودیت مهم این است که این قابلیت هم‌زمان فقط روی یک PS5 فعال می‌شود.
بنابراین اگر یک فروشنده قانونی اکانت را مطابق ظرفیت مجاز تحویل دهد، بازی واقعاً خریداری شده باشد، پرداخت ریفاند نشود و قوانین فعال‌سازی رعایت شود، بررسی لایسنس نباید آن را مثل یک اکانت هکی از دسترس خارج کند.
مشکل زمانی ایجاد می‌شود که فروشنده یک ظرفیت را چندبار بفروشد، اکانت را بدون اطلاع مشتری روی کنسول دیگری فعال کند، اطلاعات را تغییر دهد یا اصل خرید بازی معتبر نباشد. به همین دلیل اعتبار فروشنده و ضمانت واقعی اکانت اهمیت زیادی دارد.
آیا امکان بن‌شدن کنسول وجود دارد؟
قفل‌شدن بازی با بن‌شدن کنسول یکسان نیست. در بسیاری از موارد، نامعتبرشدن لایسنس فقط باعث می‌شود بازی اجرا نشود یا اکانت از دسترس خارج شود. پس درست نیست ادعا کنیم هرکس یک اکانت هکی وارد کند حتماً کنسولش بن می‌شود.
بااین‌حال، استفاده از اکانت سرقتی، پرداخت متقلبانه و نقض جدی قوانین پلی‌استیشن بدون ریسک نیست. سونی در شرایط استفاده خود اعلام کرده که می‌تواند برای شناسایی تقلب و تخلفات از ابزارهای فنی و بررسی رفتار اکانت استفاده کند و در صورت نقض قوانین، دسترسی یا لایسنس را محدود کند.
بنابراین خطر اصلی و فوری، قفل‌شدن بازی و ازدست‌رفتن پول خریدار است؛ ولی در تخلفات جدی‌تر نمی‌توان احتمال محدودیت گسترده‌تر اکانت یا دستگاه را کاملاً نادیده گرفت.
هنگام خرید اکانت پلی‌استیشن به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از خرید، فقط پایین‌بودن قیمت را ملاک قرار ندهید. از فروشنده درباره این موارد سؤال کنید:
بازی به‌صورت قانونی و مستقیم از PlayStation Store خریداری شده است؟
اکانت هکی، ریفاندی یا دارای پرداخت مشکوک نیست؟
دقیقاً چه ظرفیتی تحویل داده می‌شود و محدودیت‌های آن چیست؟
آیا برای قفل‌شدن لایسنس یا تغییر اطلاعات اکانت ضمانت وجود دارد؟
مدت و شرایط ضمانت به‌صورت شفاف نوشته شده است؟
فروشنده سابقه مشخص و راه ارتباطی معتبر دارد؟
در صورت بروز مشکل، اکانت تعویض می‌شود یا مبلغ بازگردانده خواهد شد؟
عبارت‌هایی مانند «صددرصد تضمینی»، «تا ابد آفلاین بمانید» یا «به‌هیچ‌وجه وارد اینترنت نشوید» بدون ارائه ضمانت مکتوب، نشانه امنیت اکانت نیستند. یک اکانت مطمئن نباید برای سالم‌ماندن، شما را مجبور کند تمام امکانات آنلاین کنسول را کنار بگذارید.
جمع‌بندی؛ قانون ۳۰ روزه واقعیت دارد یا شایعه است؟
این ادعا که تمام کاربران پلی‌استیشن باید هر ۳۰ روز یک‌بار لایسنس بازی‌های قانونی خود را تمدید کنند، براساس توضیح رسمی سونی درست نیست. خریدهای دیجیتال جدید ممکن است ابتدا یک وضعیت موقت یا شمارش معکوس نشان دهند، اما بعد از تأیید آنلاین لایسنس، بررسی اجباری ماهانه‌ای برای بازی قانونی وجود ندارد.
بااین‌حال، سیستم تأیید لایسنس یک هشدار جدی برای اکانت‌های هکی، ریفاندی و پلاس‌های نامعتبر است. این اکانت‌ها ممکن است امروز بدون مشکل کار کنند، اما با تغییر رمز توسط صاحب اصلی، برگشت‌خوردن پرداخت، لغو اشتراک یا بررسی سرورهای سونی ناگهان قفل شوند.
ارزان‌بودن اکانت هکی به این دلیل نیست که فروشنده تخفیف فوق‌العاده‌ای داده؛ شما هزینه کمتری پرداخت می‌کنید چون مالکیت، امنیت و پشتیبانی واقعی دریافت نمی‌کنید. ممکن است بازی مدتی اجرا شود، اما هیچ تضمینی وجود ندارد فردا هم به آن دسترسی داشته باشید.
اگر قرار است برای بازی یا اشتراک پول بدهید، خرید قانونی از فروشنده معتبر انتخاب مطمئن‌تری است. اکانت هکی شاید در لحظه ارزان‌تر باشد، اما وقتی بازی قفل شود و هیچ راهی برای بازیابی آن نداشته باشید، همان خرید ارزان می‌تواند به یک ضرر کامل تبدیل شود.